مته تورک اوغلو - وفا وردی اوا

خاک و اقلیم و تاثیر آن بر تولید کشاورزی

تاریخ انتشار : ۱۳:۱۵ ۱۹-۰۴-۱۳۹۸

به منظور افزایش سطح اراضی کشاورزی، چمنزارها، جنگل ها نابود شده اند و به همین علت براساس آلودگی، فرسایش و خشکسالی، بسیاری از موجودات زنده که از نظر تولید کشاورزی در طبیعت اهمیت دارند ، از محیط زیست نابود شده اند. در این حال، رقابت بین انسان و طبیعت آغاز شده است و در نتیجه فعالیت های ناخودآگاه، موضوعات منفی در حیات زمین شروع به ظهور کرده اند. خاک نامی است که به سطح زمین داده شده است که با فروپاشی و تجزیه سنگ بستر توسط اثرات شیمیایی و فیزیکی در طول زمان شکل یافته است. خاک یک موجود زنده است که از مخلوطی از محصولات مختلف تجزیه سنگ ها و مواد آلی شکل یافته است که سطح زمین را در یک لایه نازک پوشش می دهند و منبع غذایی برای گیاهانی است که دارای یک جامعه بزرگ از موجودات زنده هستند.

تبریز امروز:
 

در دوران اولیه حیات بشر بر روی کره زمین، آنسان ها به عنوان شکارچیان و جمع آوری کننده ها زندگی می کردند. در دوران وجود آن جامعه، این نظام زندگی ، با کشاورزی و دامداری مقابله نمی کند، اما با شکار  و حیوانات ادامه حیات می دهد.

دنیای بشریت، از جمع آوری به شکار، از شکار به جامعه کشاورزی، تغییر زیادی در زندگی و تغذیه عادت ها را تجربه کرده است. وقتی آنها جمع آوری گیاهان و شکار حیوانات وحشی را در طبیعت را ترک کردند، آنها از زندگی عشایری دور شده و به سکونت رسیدند.

در دوره شکار و جمع آوری، مردم طبیعت را به عنوان یک عنصر جغرافیایی شکل دادند. اما بشر در نهایت زندگی عشایری را ترک کرد و به نظم رسید. در این حال،  این سهولت و راحتی در تغذیه و مسکن موجب رشد جمعیت و افزایش نیازها شده است. با افزایش نیاز، مردم شروع به تسلط و دستکاری بر طبیعت کردند.

به منظور افزایش سطح اراضی کشاورزی، چمنزارها، جنگل ها نابود شده اند و به همین علت براساس آلودگی، فرسایش و خشکسالی، بسیاری از موجودات زنده که از نظر تولید کشاورزی در طبیعت اهمیت دارند ، از محیط زیست نابود شده اند. در این حال، رقابت بین انسان و طبیعت آغاز شده است و در نتیجه فعالیت های ناخودآگاه، موضوعات منفی در حیات زمین شروع به ظهور کرده اند. خاک نامی است که به سطح زمین داده شده است که با فروپاشی و تجزیه سنگ بستر توسط اثرات شیمیایی و فیزیکی در طول زمان شکل یافته است.

خاک یک موجود زنده است که از مخلوطی از محصولات مختلف تجزیه سنگ ها و مواد آلی شکل یافته است که سطح زمین را در یک لایه نازک پوشش می دهند و منبع غذایی برای گیاهانی است که دارای یک جامعه بزرگ از موجودات زنده هستند.

خاک مجموعه ای از موجودات طبیعی است که زمین را پوشش می دهند که منبع آن اغلب گیاهی است و اساس آن مواد مغذی برای گیاهان است که ویژگی های زیست محیطی خود را از طریق تأثیر آب و هوا و موجودات زنده بر روی مواد اصلی در مدت زمان بسیار طولانی به دست آورده اند.

تقریبا پنجاه درصد  از حجم خاک شامل مواد جامد ( 45٪ غیر آلی و 5٪ مواد آلی) و پنجاه درصد مابقی ( آب و هوا) است. 

 

حجم خاک شامل چهار عنصر اصلی می باشد.

diagram
مواد ارگانیک: بقایای گیاهی و حیوانی در خاک. زباله های گیاهی و حیوانی که با خاک مخلوط شده اند، محیط های زندگی و تغذیه میکروارگانیسم ها را تشکیل می دهند. هوموس با تجزیه ضایعات ارگانیک (خاک تیره تشکیل شده توسط تجزیه گیاهان در طول زمان) بوجود آمده است.
مواد غیر ارگانیک یا معدنی: این بخش در نتیجه خرد شدن و تجزیه سنگ های زمین شکل گرفته است که باعث تشکیل خاک می شود.
منافذ باقی مانده از مواد معدنی و آلی که در توده خاک باقی می مانند، با هوا و آب پر می شود. که به صورت تقریبا مساوی از آب و هوا  باقی می مانند.

بارش های اقليمي یا دیگر آب های ورود به خاک توسط آبیاری، حفره های زمین را پر می کنند و سپس به طبقه های پایین تر نفوذ و قسمتی از آن تبخیر می گردد. همانطور که آب از خاک خارج می شود، بخش خالی آن را هوا پر می کند. هوای داخل خاک به مقدار معکوس متناسب با مقدار آب درون آن است.

خاک یکی از منابع طبیعی مهم در توسعه تمدن و فعالیت های حیاتی است که بشریت، حیات خود را در رفاه ناشی از آن تداوم می دهد. تامین آب، برای زنده ماندن ، تامین غذا، دارو، ادامه زندگی، تولید کشاورزی، اقلیم و شکل گیری رژیم آب در یک نظم خاص ؛  به زندگی موجودات زنده در طبیعت کمک می کند.
حفاظت از خاک؛ سطح توسعه و رونق کشور را  تعیین می کند. رشد سریع جمعیت، آلودگی و سوءاستفاده باعث تخریب خاک می شود، که این تخریب موجب کاهش در بهره دهی خاک و زمین برای همه موجودات زنده است.

سنگ
حفاظت از تنوع زیستی و فرآیند حفاظت خاک، بهره وری و ظرفیت خاک را حفظ و افزایش می دهد.، در این حفاظت پوشش گیاهی نگهداری می شود و از فرسایش جنگل ها جلوگیری می گردد. علاوه بر این، پوشش و غنای درختی و پوشش گیاهی به تشکیل مواد آلی در تشکیل خاک و جریان آب های زیرزمینی کمک می کند. با منافذ تشکیل شده توسط سیستم های ریشه در خاک یا سنگ،  بستر تشکیل خاک با ارائه مسیر حرکت آب و ریشه، مواد مغذی معدنی را به سطح منتقل می کند.
با پوسیده شدن ریشه ها، ماده آلي ايجاد شده موجب حذف براده های ريخته گري؛ آهن و آلومینیوم گردیده و به این ترتیب اثرات مضر مواد معدنی بر روی گیاهان کاهش می یابد. با توجه به تمام این داده ها، اجباری که ما برای افزایش تولید در برابر خاک تشکیل شده در طبیعت می گذاریم، موجب پیامدهایمختلفی برابر ما است.

 

 مهندس مته تورک اوغلو  -Mete TÜRKOĞLU

دکتر وفا وردی اوا -  Vefa VERDİYEVA,-     دانشگاه دولتی کشاورزی، آذربایجان

 عکس ها از مته تورک اوغلو

ویرایش و ترجمه : توفیق وحیدی آذر

 

 

 

 

TOPRAK OLUŞUMU VE TARIMSAL ÜRETİME ETKİSİ

Ziraat Mühendisi Mete TÜRKOĞLU
Vefa VERDİYEVA, 
State Agricultural University, Azerbaijan,
 

İnsanlar, İlk çağlarda yaşamlarını hayatta kalmalarını Avcı ve toplayıcı (Tarım ve hayvancılıkla uğraşmayan, yabani bitki ve av hayvanlarını avlayarak geçimlerini sağlayan toplum) olarak sürdürdüler.

İnsanlık âlemi, toplayıcılıktan avcılığa, avcılıktan tarım toplumuna geçerek büyük bir yaşama ve beslenme alışkanlığı değişimi yaşanmıştır. Doğadaki yabani halde bulunan bitkileri ve hayvanları evcilleştirmeye başladıkça göçebe hayatı bırakarak yerleşik düzene geçtiler.

Toplama-avcılık devrinden çıkan insan, coğrafi bir unsur olarak doğayı şekillendirmeye başlamıştır. Göçebe hayatından çıkılıp yerleşik düzene geçmiştir. Beslenme ve barınmadaki bu kolaylık ve rahatlık nüfus artışına ve gereksinimlerin artışına yol açmıştır. İhtiyaçlar arttıkça insanlar doğaya hükmetmeye başlamışlardır.

Tarım arazilerini artırmak için çayırlık alanlar, ormanlar tahrip edilmiş bunun sonucu olaraktan kirliliğe, erozyona, kuraklılığa, doğada yaşayan ve tarımsal üretim açısından önem gösteren birçok canlının ortamdan uzaklaşmasını ya da yok olmasına neden olmuştur. Böylece İnsan ve Doğa arasında rekabet başlamış bilinçsizce yapılan faaliyetler sonucunda olumsuzluklar ortaya çıkmaya başlamıştır. 
Ana kayanın, zaman içerisinde kimyasal ve fiziksel etkilerle parçalanıp ayrışması ile oluşan yeryüzü örtüsüne verilen isimdir.

Yer küresinin yüzeyini ince bir tabaka halinde kaplayan kayaların ve organik maddelerin değişik ayrışma ürünlerinin karışımından meydana gelen, içerisinde ve üzerinde geniş canlılar topluluğu barındıran bitkiler için besin kaynağı olan canlı bir varlıktır.

Yeryüzünü örten, bitkilere durak yeri ve besin kaynağı olan, çevreye bağımlı özelliklerini iklim ve yaşayan organizmaların ana

 

diagram

materyale etkisiyle çok uzun bir zaman sürecinde kazanmış bulunan doğal varlıklar topluluğudur.

Toprağın hacim olarak yaklaşık % 50 si katı madde (Katı maddeler İnorganik % 45 ve organik madde % 5) olarak ve % 50 si de (yarı yarıya su ve hava) boşluklardan oluşmaktadır.

Yukarıdaki grafikte de görüldüğü gibi; Toprağın hacmi dört ana unsurdan oluşur. 
Organik Maddeler: Toprak içerisinde bulunan bitki ve hayvan kalıntılarıdır. Toprağa karışan bitkisel ve hayvansal atıklar buradaki mikroorganizmaların yaşama ve beslenme ortamlarını oluşturur. Organik atıkları ayrıştırarak humusu ( Bitkilerin zaman içinde çürümesiyle oluşan koyu renkli toprak).
İnorganik Maddeler: Toprağın oluşmasını sağlayan ana kayanın ufalanıp ayrışması sonucu oluşan kısımdır.
İnorganik ve organik maddelerden arta kalan toprak kütlesi içindeki gözeneklerini, kanalların oluşturduğu boşluk Hava ve Su ile doludur. % 50 si de (yarı yarıya su ve hava)

İklimsel olarak yağış vs. veya sulama ile toprağa giren suyun bir kısmı toprak boşluklarını doldurduktan sonra alt katlara doğru sızar, bir kısmı da buharlaşır. Suyun topraktan uzaklaşmasıyla boş kalan kısmı hava doldurur. Toprak havası, su miktarı ile ters orantılıdır. 

Toprak, insanlığın beslenmesi, barınması, yaşamını refah içinde sürdürebilmesi uygarlığın ve yaşamsal faaliyetlerin gelişmesinde önemli bir doğal kaynaktır. Gıda, ilaç, canlıların yaşamaları için önem arz eden su sağlanması, tarımsal üretim, iklimleri ve su rejimini belli bir düzende oluşması, doğadaki canlıların yaşamlarına katkıda bulunmaktadır. 
Toprağın korunması bir ülkenin gelişme ve refah seviyesini belirler. Hızlı nüfus artışı, kirlenmesi ve yanlış kullanılması toprak bozulmasına neden olur ki bu bozulma toprağın bütün canlılar için sunduğu hizmetlerin azalmasıdır. 
Biyolojik çeşitliliğin korunması ile toprak koruma işlemleri toprağın üretkenlik ve kapasitesini korur, bitki örtüsünün korunması ve ağaçlandırma erozyonu önler. Bunun yanında ağaçlar ve bitki örtüsünün zenginliği toprak oluşumuna organik maddelerin ortaya çıkmasına yeraltı su akışına katkıda bulunmaktadır. Kök sistemlerinin suyun hareketini sağlayarak toprakta ya da toprağı oluşturan ana kayada oluşturduğu gözeneklerle; köklerden emilme yoluyla mineral besinleri yüzeye doğru taşımaktadır. 
İnce ipliksi köklerin çürümesi ile oluşan organik madde; demir ve alüminyum gibi minerallerle birleşebilir. Bu şekilde minerallerin bitki örtüsü üzerindeki zararlı etkileri de azaltılmış olur. Bütün bu veriler ışığında Doğada oluşan toprağa karşı üretimi artırmak için yaptığımız zorlamalar ne gibi sonuçlara katlanacağımızın göstergesidir.


نظرات کاربران


@