گزارشی خبرنگار اشپیگل از تهران

مابینِ نامؤفق و مستأصل

تاریخ انتشار : ۱۴:۴۴ ۲۱-۰۳-۱۳۹۸

دست بالا این موقع تقریباً معلوم شد مأموریت وزیرخارجۀ آلمان در تهران هیچگونه نزدیکی را باعث نشده است. در یک گفتگوی دو ساعته هیچ طرفی کوتاه نیامد. ماس و همراهانش خواستار شدند ایران با وجود خروج آمریکا، به نفع خودش هم که شده، می باید درقرار داد بماند. اما ایران هشدار داد اروپایی ها باید تحریم های سخت آمریکا را جبران کنند تا تهران از نظر اقتصادی منتفع شود. ظریف هشدارداد حامیان "جنگ اقتصادی" علیه ایران نمی توانند انتظارداشته باشند " درامنیت بمانند."

تبریز امروز:

هایکو ماس پس از بازگشت به آلمان در مورد نتایج سفر منطقه ای خود گفت:

با توجه به گفتگوها در منطقه [خاورمیانه] هیچ کدام از طرف ها مایل به درگیری نظامی و تشدید تنش ها نیستند. این اولین قدم بود. فردا به استکهلم سفر می کنم و آنجا با همتای ژاپنی خود دیدار می کنم. چهارشنبه نیز امریکایی ها را در جریان [نتایج سفر] قرار خواهیم داد.

امروز نمایندگان کانال پرداختی اینستکس نیز در تهران حضور داشتند. حدود ۶۰ نفر علاقه مند [نمایندگان شرکت ها] به مشارکت در این سیستم اعلام آمادگی کردند. امیدواریم طی هفته های آتی این کانال عملیاتی شود.

من طی گفتگوهایی که در سایر کشورها داشتم، متوجه شدم که بی اعتمادی شدیدی در منطقه حاکم است. تنها مسئله عوامل خارجی نیستند. کشورها باید برخی مسائل را بین خودشان حل کنند. به طور مثال عراق پیشنهاد کنفرانس منطقه ای داد تا اختلافات بین شیعه و سنی یا ایران و عربستان آنجا مطرح و در مورد آن صحبت شود. این اتفاق آسان نیست و یک شبه نیز رخ نمی دهد. اما ما از بیرون می توانیم با گفتگو بر کاهش تنش ها تاثیرگذار باشیم و این سفر تا حدی این کار را انجام داد.

 

وقتی هایکُو ماس در وزارت خارجۀ پرشکوهِ ایران با همتای خود محمد جواد ظریف درمقابل خبرنگاران حاضرمی شود، نمی گذارد از چهره اش چیزی معلوم شود. از روی یادداشتِ خود می خواند که در این " وضعیتِ حساس و خیلی خطرناک" صحبت با یکدیگر تا چه میزان مهم است. تا حدی چنین می نماید که خود ماس نیزاز این حرف های قالبی متأسف است اما ظاهر را حفظ می کند.
وزیرخارجۀ ایران درهمان آغاز صحبت هایش صریح تر می شود. دیپلماتِ با تجربه می گوید: " ما گفتگوهای جدی و صریح و نیز نسبتاً طولانی داشتیم." از خلال حرف هایش می توان اختلاف نسبتاً شدیدی را متوجه شد. بعد به اصلِ موضوع می پردازد. مورد به مورد توضیح می دهد ایران به قرارداد اتمی با غرب پایبند بوده است. به گفتۀ وی با این وجود آمریکا "یک جنگ اقتصادی" علیه ایران راه انداخته است.
دست بالا این موقع تقریباً معلوم شد مأموریت وزیرخارجۀ آلمان در تهران هیچگونه نزدیکی را باعث نشده است. در یک گفتگوی دو ساعته هیچ طرفی کوتاه نیامد. ماس و همراهانش خواستار شدند ایران با وجود خروج آمریکا، به نفع خودش هم که شده، می باید درقرار داد بماند. اما ایران هشدار داد اروپایی ها باید تحریم های سخت آمریکا را جبران کنند تا تهران از نظر اقتصادی منتفع شود. ظریف هشدارداد حامیان "جنگ اقتصادی" علیه ایران نمی توانند انتظارداشته باشند " درامنیت بمانند."
توافق سال 2015 قراربود جلوی برنامۀ هسته ای ایران را بگیرد، دقیق تربگوییم، مانع رسیدن به بمب اتمی شود. اما کاربدینجا نکشید. رئیس جمهور آمریکا ترامپ معاملۀ انجام شده توسط سَلَفَش اوباما را فسخ کرد. بعد هم تحریم های سخت تری برقراروحتی از چند هفته پیش تهدید به جنگ می کند. تقریباً روزی نمی گذرد که وزیرخارجۀ ترامپ، پُمپِئُو، و مشاور امنیتش جان بولتون، تأکید نکنند ایران تا چه حد خطرناک است.
ماس می خواهد همراه دیگر شریکان اتحادیۀ اروپا، هر طورشده قرارداد را نجات دهد. اروپایی ها بدین منظور با مشقت سامانۀ پرداختی را ایجاد کردند که قرار است با وجود تحریم های آمریکا، به ویژه درمورد نفت تا حدی تجارت با ایران را ممکن سازد. اما "ساحات"، نوعی بازار تهاتر، تا امروز کارایی نداشته است. ماس در تهران اذعان کرد: " ما معجزه نخواهیم کرد اما خواهیم کوشید از تأثیرات منفی بکاهیم."
ماس با اولین سفر یک وزیر خارجۀ غربی ازآغازِ تشدید وضعیتِ بحران ایران، می خواست برای ایرانی ها به ویژه آشکار سازد نباید اشتباهی مرتکب شوند. زیرا تهران زِنهارۀ قاطعی به غرب داده است: ایران، درصورتکیه تا 7 ژوئیه گام های مشخصی برای کاستن از تحریم ها برداشته نشود، دوباره غنی سازی اورانیوم را شروع می کند. دست بالا دراین صورت معاملۀ اتمی به تاریخ خواهد پیوست.
ظریف قبل از دیداربا ماس نیز بر زِنهاره تأکید گذاشته بود: " اگر تا پایان مهلت اتفاقی نیفتد گام بعدیِ را برای خروج از بخشی از قرارداد برخواهیم داشت." گرچه در ملاقات، وی و مشاورانش تأکید کردند با این کار قرارداد به تمامی به پایان نمی رسد اما هیأت ماس فقط توانست پاسخ بدهد ایران با این گام تقریباً تنهاست. این را هم به نوبۀ خود می توان به عنوان تهدید فهمید.
بعد ازملاقات، یک کنفرانس مطبوعاتی بعضاً آشفته و مواجهی برگزار شد. ظریف در پاسخ به سؤالی در مورد حق موجودیت اسرائیل، خطابۀ نفرت آلودی را علیه دشمن قسم خورده در منطقه کرد وغیر مستقیم تهدید به جنگ علیه اسرائیل نمود. ماس تا حدی مستأصل کنارایستاده بود. وی درپاسخ به پرسش در این مورد برمناسبات نزدیک با اسرائیل تأکید کرد و گفت حق موجودیت اسرائیل قابل مذاکره نیست: " دراین امرقطعاً تغییری ایجاد نخواهد شد چون من درتهرانم."
ظریف همچنین با قاطعیت مذاکره برسربرنامۀ موشکی ایران و شبه نظامیان طرفدار این کشور درسوریه و لبنان را رد کرد: " ابتدا باید به این پرسش پاسخ دهیم که آیا قرارداد چیزی برای ما دارد یا نه، بعد می توانیم در بارۀ موضوعات دیگر صحبت کنیم." سپس در توضیح مفصلی گفت فقط آمریکا و عربستان سعودی مسئول نا آرامی درخاورنزدیک هستند.
ظریف مستقیم آمریکا را تهدید کرد. درتوضیحاتی گفت تنها راهِ کاهش تشنج، " پایان جنگ اقتصادی آمریکا" علیه ایران است: " هرکس چنین جنگ هایی را انجام می دهد نمی تواند انتظار داشته باشد درامنیت زندگی کند." دیپلمات های آلمانی این نوع سخنان را می شناسند و معمولاً آنها را پیامی به تندروها در ایران تفسیرمی کنند. اما چندین نفر ازهیأت وقتی ظریف اینگونه صحبت می کرد تعجب کرده بودند.

مشکل بتوان گفت این ملاقات برای نجات قرارداد اتمی چه نتیجه ای دارد. ماس می خواهد درهفته های آینده با دیپلمات هایش در جستجوی امکاناتی برای مذاکره با تهران باشد. اما اینگونه صحبت ها کار را ساده تر نمی کنند. خود ماس می تواند به ویژه خوشحال باشد که انتظارات از ملاقات را از تا حد زیادی پایین آورده بود. به این ترتیب دست کم وعدۀ زیادی نداده است.


نظرات کاربران


@