آرشیتکت محمدرضا رسول زاده

دیرینه ای پا برجا به نام سیلوی تبریز!

تاریخ انتشار : ۱۲:۳۶ ۲۴-۱۱-۱۳۹۶

با توجه به نمونه های انجام شده در تمام کشورهای جهان اکنون موقعیت خوبی است که تبریز 2018 قدم های مثبت در راه فرهنگ سازی بردارد و در راه حفظ میراث صنعتی و تکنولوژی قرن‌های 19 و 20 موجود در شهرمان سعی و کوشش کند. شایسته است با همکاری همه سازمان های شهر تبریز از تخریب سیلوی تبریز جلوگیری و مکانی برای ارتقاء فرهنگ ؛ علم و فن آوری شهر و کشور ایجاد گردد شاید که در عمل ، باز نمونه ای از کارهای اولین در ایران باشد.

تبریز امروز:

سیلو گندم تبریز!

شاید برای کوچک سازی بدنه و شتاب دادن به انجام طرح ها و برنامه های دولت‌های و تقلیل بوروکراسی و گاه برای تامین منابع مالی ، فروش اموال دولتی به نظر نیاز باشد و این امر در ایران هم به هر صورت اتفاق می افتد و بعضی مواقع تَر هم به آتش خشک می‌سوزد.
شایع است که اولین سیلو ساخته شده در ایران، در شهر تبریز، برای فروش به بخش خصوصی آماده شده است. پس از بازدید و صحبت با کارکنان قدیمی و سابق سیلوی تبریز، حیفم آمد که مردم کشورم را در جریان موضوع قرار ندهم و از تاریخچه و تکنولوژی و نحوه ساخت و زیبایی های مجموعه چشم پوشی کنم.

پله فلزی با پیچ و مهره !
***
اکنون در ایران ، ارگان های محلی و ملی سعی و کوشش فراوان برای ثبت میراث محسوس و نامحسوس به جا مانده از نیاکان و فرهنگ غنی برنامه ریزی و در ثبت مراسم و بازی ها و غذاهای سنتی مردم تلاش می کنند. تا انجا که تیله بازی و خان ننه چهارشنبه و رسم و رسوم فراموش شده را زنده و در میراث محسوس و نامحسوس ثبت ملی و بعضاً جهانی می نمایند. اما در طرف دیگر آثار و ابنیه بجا مانده از زمان های دور و نزدیک موجود و در معرض دید مردم را فراموش می کنند.


عنصر غالب پول اکنون عامل تعیین ارزش هاست ؛ عرصه و اعیانی و موقعیت شهری بناهای دیرین و محوطه ها محرک مدیرانی است که درامد را در واسطه گری و ورود به بازار زمین و مسکن می جویند. در این آن است که ارزش تاریخی و هویت محلی و خاطرات تاریخی، فرهنگی ناگهان فراموش می شود و همه چیز برای پول جهت می یابد.
ساخت سیلوی تبریز بوسیله آلمانی ها در سال 1316 شروع گردید. اما با فشار بر کنار راندن آلمانی ها از سوی دولت های روسیه و انگلیس و فرانسه ؛ ادامه کار به دست روسها و مهندسان و استادکارهای ایران در سال 1318 به اتمام رسید. بنای سیلو تبریز نمونه ای از طراحی و ساخت ساختمان های مدرن بتن آرمه و تأسیسات جنبی و ساختمان فولادی پیچ مهره‌ای و بخش عمده ای هم از سازه چوبی است. خرپاهای با سازه چوبی بکار رفته در بارانداز سیلو، از اهمیت بسزایی برای معماری و سازه برخوردار هستند که از بهترین نمونه های سازه چوبی در تبریز حتی ایران، در قرن بیستم است که هر کدام به روشنی می تواند یک مبحث آموزشی درس های اجرایی و دتایل های فولاد و بتن و چوب را برای دانشجویان عمران و معماری تأمین نماید.

محوطه سیلوی گندم تبریز!
در ضمن تجهیزات مکانیکی و تسمه نقاله های نیمه برقی و دستی و سیستم نیرورسانی دیزل ژنراتورهای بزرگ ساخت دهه های اول قرن بیستم هم درس‌های زیادی برای مهندسان و دانشجویان مکانیک و برق دارد. از همه این موضوعات اگر چشم پوشی کنیم ساختمان ها و سایت مجموعه سیلوی تبریز بهترین محل برای ایجاد موزه فنی و تکنیک صنعت سال های گذشته در تبریز و ایران است. کارخانه چرم خسروی، باتبدیل به موزه و سپس دانشگاه هنر، از دست زمین بازان نجات یافت و اکنون می توان موزه صنعت و میراث نامحسوس حرفه مهندسی و توانمندی های مهندسین و امانت داران آنان در تبریز را در محل سیلو ایجاد کرد.

اتاق ژنراتور سیلو!
می توان موزه هنرهای معاصر را همراه با رستورانی خلاقانه در محل ایجاد کرد و درامد ان را برای سال ها در تبریز هزینه نمود.
در موزه ی سیلو وسایل و ماشین آلات قدیمی کارخانه های قدیم تبریز همچون کبریت و چرم و تولید جوراب و فتیله چراغ، پارچه و صنایع فلزی، سماور و چرم در صده های 13 و 14 هجری ، می تواند در این مکان و محوطه این اثر با ارزش، بهمراه روشهای ساخت و تکنولوژی های موجود در (سیلو تبریز) به نمایش گذارده شود.

ماشین های نقاله سیلوی گندم !


از نمونه های مشابه،تبدیل کارخانه های صنعتی و نیروگاه ها به موزه می توان از تملک و مرمت و تبدیل بزرگترین نیروگاه برق سال‌های 1870 تا 1962 شهر لندن به موزه هنرهای مدرن نام برد که با جذب سالانه بالای 8-7 میلیون توریست خارجی و داخلی یکی از بزرگترین مراکز توریستی لندن می باشد. نمونه دیگر تبدیل یکی از بزرگترین کارخانه‌های کشتی سازی و اسکله در شهر استانبول به موزه صنایع و اتومبیل های کلاسیک توسط بخش خصوصی (کوچ هلدینگ) است که بیش از یک و نیم میلیون نفر در سال از ان بازدید می کنند.
با توجه به نمونه های انجام شده در تمام کشورهای جهان اکنون موقعیت خوبی است که تبریز 2018 قدم های مثبت در راه فرهنگ سازی بردارد و در راه حفظ میراث صنعتی و تکنولوژی قرن‌های 19 و 20 موجود در شهرمان سعی و کوشش کند. شایسته است با همکاری همه سازمان های شهر تبریز از تخریب سیلوی تبریز جلوگیری و مکانی برای ارتقاء فرهنگ ؛ علم و فن آوری شهر و کشور ایجاد گردد شاید که در عمل ، باز نمونه ای از کارهای اولین در ایران باشد.


 آرشیتکت محمدرضا رسول زاده باغمیشه 


نظرات کاربران


@